Γυναικολογικός έλεγχος: ποιες εξετάσεις πρέπει να κάνεις κάθε χρόνο;
Γυναικολογικός έλεγχος: ποιες εξετάσεις πρέπει να κάνεις κάθε χρόνο;
Ο Μάιος είναι Μήνας αφιερωμένος στη Γυναικεία Υγεία και η καλύτερη αφορμή για να δεις τι εξετάσεις δεν πρέπει να αναβάλλεις.
Πόσες φορές έχεις αναβάλλει το γυναικολογικό σου ραντεβού με το σκεπτικό «είμαι καλά, δεν χρειάζεται»; Η πρόληψη δεν σημαίνει ότι κάτι πάει στραβά, σημαίνει ότι το φροντίζεις πριν πάει στραβά. Ο ετήσιος γυναικολογικός έλεγχος είναι ο πιο ισχυρός σύμμαχός σου στη μακροχρόνια υγεία σου.
Οι βασικές εξετάσεις του ετήσιου ελέγχου
Εξέταση 1
Τεστ Παπ ή HPV test;
Κάθε 1–5 χρόνια
Το τεστ Παπανικολάου ανιχνεύει κυτταρικές αλλαγές στον τράχηλο της μήτρας που μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο. Το HPV test ανιχνεύει άμεσα τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων, το κύριο αίτιο τραχηλικού καρκίνου. Σήμερα τείνει να προτιμάται ο συνδυαστικός έλεγχος (co-testing), ή το HPV test μόνο του από τα 25-30 έτη και μετά. Ο γυναικολόγος θα αποφασίσει ποια προσέγγιση ταιριάζει στην ηλικία σου.
Εξέταση 2
Διακολπικό υπερηχογράφημα
Συχνά ενδείκνυται ετησίως, ανάλογα με ηλικία, συμπτώματα και ιστορικό.
Η πιο ολοκληρωμένη εικόνα της πυέλου: μήτρα, ωοθήκες, ενδομήτριο. Ανιχνεύει ινομυώματα, κύστεις ωοθηκών, ενδομητρίωση, πολύποδες. Είναι ανώδυνο, γρήγορο και αποτελεί τη βάση κάθε γυναικολογικού ελέγχου.
Εξέταση 3
Κλινική εξέταση & υπέρηχος μαστών
Ετήσια
Η απεικόνιση μαστού εξατομικεύεται ανά ηλικία, πυκνότητα μαστού και ατομικό κίνδυνο. Ο υπέρηχος είναι ιδιαίτερα χρήσιμος σε γυναίκες κάτω των 40 με πυκνό μαστικό ιστό. Ο στόχος: εντοπισμός αλλαγών πριν γίνουν επικινδυνες.
Εξέταση 4
Καλλιέργεια κολπικού υγρού
Όταν ενδείκνυται
Δεν είναι εξέταση ρουτίνας για όλες, αλλά ενδείκνυται όταν υπάρχουν συμπτώματα (ασυνήθιστη έκκριση, κνησμός, δυσοσμία) ή ιστορικό υποτροπιαζουσών λοιμώξεων. Αναγνωρίζει βακτήρια, μύκητες, τριχομονάδα και οδηγεί σε στοχευμένη θεραπεία.
Εξέταση 5
Ορμονικός έλεγχος
Εξατομικευμένα
Δεν χρειάζεται σε όλες ετήσια, αλλά έχει νόημα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις: διαταραχές κύκλου, δυσκολία σύλληψης, συμπτώματα εμμηνόπαυσης, δασυτριχισμος ή ακμή ενηλίκων. Περιλαμβάνει FSH, LH, οιστραδιόλη, προγεστερόνη, AMH, ανδρογόνα και θυρεοειδικούς δείκτες.
Γυναικολογικός έλεγχος ανά ηλικία
| Ηλικία | Τι προτείνεται |
| 20–29 | Τεστ Παπ κάθε χρόνο · διακολπικό υπέρηχο · κλινική εξέταση μαστού · εμβόλιο HPV (αν δεν έχει γίνει) |
| 30–39 | HPV test ανά 5ετία, σύμφωνα με την ηλικία και το ιστορικό και Pap test κάθε χρόνο (ή co-testing) · υπέρηχος μαστών αν ενδείκνυται · ορμονικός αν υπάρχει ανάγκη |
| 40–49 | HPV test ανά 5ετία (ή σύμφωνα με το ιστορικό) · μαστογραφία κάθε 1–2 χρόνια · υπέρηχος πυέλου ετησίως · έλεγχος ορμονών περιεμμηνόπαυσης |
| 50+ | Συνέχιση μαστογραφίας · τεστ Παπ έως τα 65, εφόσον οι προηγούμενοι έλεγχοι είναι φυσιολογικοί · DEXA (οστεοπόρωση) · πλήρης ορμονικός & καρδιομεταβολικός έλεγχος |
* Τα παραπάνω είναι γενικές κατευθυντήριες οδηγίες. Ο γυναικολόγος θα προσαρμόσει το πρόγραμμα βάσει του προσωπικού σου ιστορικού.
Πότε πρέπει να γίνεται ο ετήσιος γυναικολογικός έλεγχος;
Ο ιδανικός χρόνος είναι μία φορά τον χρόνο, ανεξάρτητα από την ηλικία ή αν αισθάνεσαι «μια χαρά». Ο ετήσιος έλεγχος δεν είναι μόνο για εξετάσεις — είναι η ευκαιρία να συζητήσεις με τον γυναικολόγο σου για τον κύκλο σου, τη σεξουαλική σου υγεία, την αντισύλληψη ή τη γονιμότητα.
Αν έχεις συμπτώματα (πόνος, ασυνήθιστη αιμορραγία, αλλαγές στον κύκλο), μην περιμένεις τον «ετήσιο έλεγχο», κλείσε ραντεβού αμέσως.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζεται ετήσιος έλεγχος αν δεν έχω σεξουαλική επαφή;
Ναι. Ο υπέρηχος πυέλου, η κλινική εξέταση μαστού και ο ορμονικός έλεγχος δεν σχετίζονται με τη σεξουαλική δραστηριότητα. Ο προληπτικός έλεγχος τραχήλου ξεκινά συνήθως από τα 21–25 έτη, ανάλογα με τις κατευθυντήριες οδηγίες και το ιστορικό.
Πρέπει να κλείσω ραντεβού σε συγκεκριμένη φάση του κύκλου;
Για τον υπέρηχο πυέλου, ο ιδανικός χρόνος είναι τις μέρες 5–10 του κύκλου. Για το τεστ Παπ, ιδανικά απόφυγε τις ημέρες της εμμήνου ρύσεως. Ο γυναικολόγος σου θα σε καθοδηγήσει.
Καλύπτεται ο γυναικολογικός έλεγχος από ασφαλιστικά ταμεία;
Πολλές εξετάσεις (τεστ Παπ, μαστογραφία) καλύπτονται μερικώς ή πλήρως από τον ΕΟΠΥΥ.
Έχεις κάνει τον ετήσιο γυναικολογικό σου έλεγχο φέτος;
Μην το αναβάλεις άλλο, κλείσε ραντεβού σήμερα!